Hình ảnh gãy xương ngành ngồi mu: Chẩn đoán, điều trị và phục hồi

Xương ngành ngồi mu nằm ở vùng chậu, khi bị tổn thương không gây nguy hiểm ngay lập tức nhưng vẫn mang lại những ảnh hưởng không nhỏ trong việc di chuyển và sinh hoạt hàng ngày. Cùng Menacal khám phá hình ảnh gãy xương ngành ngồi mu để hiểu hơn về mức độ nghiêm trọng kèm theo phương án điều trị phù hợp.

Gãy xương ngành ngồi mu là gì?

Xương ngành ngồi mu nằm ở phía trước, dưới của vòng chậu, được cấu thành từ 2 xương là: xương mu và xương ngồi. Nhiệm vụ chính là nâng đỡ cho cơ thể, bảo vệ các cơ quan nội tạng vùng chậu như: ruột, bàng quang, tử cung ở phụ nữ. 

Gãy xương ngành ngồi mu là tình trạng đứt gãy, tổn thương ở xương nằm phía trước vòng chậu, có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau như: ^[1]Pelvic fractures. Truy cập ngày 04/ 06/ 2025.
https://radiopaedia.org/articles/pelvic-fractures

• Chấn thương năng lượng cao: Tai nạn giao thông, ngã từ trên cao xuống, bị vật nặng đè lên vùng chậu…
• Loãng xương: Chủ yếu xuất hiện ở người lớn tuổi, đặc biệt là phụ nữ sau mãn kinh.
• Nguyên nhân khác: Căng cơ kéo mạnh, nhiễm trùng xương (viêm tủy xương), di căn ung thư làm yếu cấu trúc xương…

Triệu chứng thường gặp là: đau nhói vùng háng, mu hoặc mông, bầm tím, sưng nề vùng chậu, gặp khó khăn khi di chuyển, một số trường hợp kèm chảy máu đường tiểu, rối loạn tiểu tiện, đau bụng dưới…

Hình ảnh gãy xương ngành ngồi mu trên chẩn đoán

Gãy xương ngành ngồi mu thường được chẩn đoán bằng 3 phương pháp chính bao gồm: chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính (CT) và chụp cộng hưởng từ (MRI). Những công cụ này giúp bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương, vị trí gãy và phát hiện các biến chứng liên quan.^[2]Pelvic Fractures. Truy cập ngày 04/ 06/ 2024.
https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/pelvic-fractures/

Chụp X-quang

Chụp X-quang được chỉ định đầu tiên trong trường hợp nghi ngờ gãy xương. Phương pháp chẩn đoán hình ảnh này dễ thực hiện, chi phí thấp và giúp phát hiện nhanh các vết nứt, gãy, di lệch. Tuy nhiên, có thể bỏ sót một số vết nứt nhỏ và không đánh giá được tổn thương phần mềm, dây chằng xung quanh. 

Chụp cắt lớp vi tính (CT)

Chụp cắt lớp vi tính thường được chỉ định khi chụp X-quang không đưa ra hình ảnh rõ ràng. Phương pháp này có độ chính xác cao, phát hiện được các vết nứt mảnh, gãy không di lệch, tổn thương phức tạp, đồng thời đánh giá chính xác vị trí và mức độ gãy. 

Tuy nhiên, chụp cắt lớp vi tính thường tốn nhiều chi phí, phải tiêm thuốc cản quang trong trường hợp cần đánh giá thêm các tổn thương mạch máu.  

Chụp cộng hưởng từ (MRI)

Chụp cộng hưởng từ là lựa chọn hữu ích trong trường hợp gãy do mỏi và đánh giá tổn thương phần mềm xung quanh xương chậu. Phương pháp này an toàn hơn về mặt phóng xạ, phát hiện được tình trạng phù tuỷ xương, gãy xương kín hoặc gãy mảnh. 

Tuy nhiên, thời gian chụp tương đối lâu, chi phí cao. Phương pháp này cũng không đánh giá tốt các chi tiết cấu trúc xương như chụp cắt lớp vi tính.  

Phương pháp điều trị gãy xương ngành ngồi mu

Tuỳ vào mức độ tổn thương, gãy xương ngành ngồi mu có thể điều trị bằng cách phẫu thuật hoặc các phương pháp không phẫu thuật thực hiện tại nhà.

Điều trị không phẫu thuật

Điều trị không phẫu thuật được áp dụng trong trường hợp gãy xương ổn định, không di lệch, không ảnh hưởng đến các cơ quan nội tạng xung quanh, bao gồm:

• Nghỉ ngơi tại giường: Tuỳ vào mức độ đau, người bệnh cần nghỉ ngơi hoàn toàn từ vài ngày đến vài tuần. Đây là cách hạn chế áp lực lên vùng bị tổn thương và hỗ trợ quá trình lành xương tự nhiên. 
• Sử dụng thuốc giảm đau: Tham khảo ý kiến bác sĩ để sử dụng thuốc giảm đau đúng cách, đúng liều lượng và ngăn ngừa tác dụng phụ lên dạ dày, gan, thận. Các loại thuốc được dùng phổ biến nhất bao gồm: Paracetamol, NSAIDs (như Ibuprofen, Diclofenac).
• Vật lý trị liệu: Sau giai đoạn nghỉ ngơi, người bệnh bắt đầu tập luyện co – duỗi chân, ngồi dậy, đứng lên nhẹ nhàng. Các bài tập này giúp duy trì khối cơ, cải thiện khả năng vận động, phòng tránh biến chứng do nằm lâu như: viêm loét, huyết khối tĩnh mạch sâu… 

Điều trị phẫu thuật

Bác sĩ chỉ định phẫu thuật trong trường hợp xương bị vỡ thành nhiều mảnh, xương di lệch nhiều, gãy xương không ổn định gây mất vững vòng chậu, tổn thương các cơ quan nội tạng xung quanh như bàng quang, trực tràng… Ngoài ra, phẫu thuật còn được áp dụng khi điều trị bảo tồn thất bại, đau nhức kéo dài, xương không lành, suy giảm chức năng vận động.  

Các phương pháp phổ biến:

• Đinh vít nội tủy (Intramedullary screw): Chuyên gia sử dụng đinh kim loại nhỏ, đặt xuyên qua ống tuỷ để cố định các đoạn gãy. Đây là phương pháp ít xâm lấn, phục hồi nhanh và giảm nguy cơ nhiễm trùng mô mềm, phù hợp cho gãy đơn giản, ít mảnh. 
• Nẹp xương (Plate fixation): Phẫu thuật được thực hiện bằng cách đặt nẹp kim loại ngoài xương, bắt vít để ổn định vùng xương gãy. Quá trình mổ thường mất nhiều thời gian, đòi hỏi kỹ thuật cao và phục hồi lâu hơn. Phương pháp này thường chỉ định cho trường hợp gãy phức tạp, nhiều mảnh, gãy kèm loãng xương nặng.

Bài tập vật lý trị liệu phục hồi sau gãy xương ngành ngồi mu

Dưới đây là một số bài tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng an toàn, hiệu quả cho người bị gãy xương ngành ngồi mu: ^[3]Pubic Rami Fracture. Truy cập ngày 04/ 06/ 2025.
https://www.uhd.nhs.uk/uploads/about/docs/our_publications/patient_information_leaflets/orthopaedics/Pubic_rami_fracture.pdf

Bài tập trên giường

Bài tập giúp tăng tuần hoàn máu, hạn chế teo cơ và cải thiện khả năng cử động của các khớp xương. 

Cách tiến hành:

• Bước 1: Nằm thoải mái và thả lỏng toàn thân trên giường, hai tay duỗi song song với người.  
• Bước 2: Cử động cổ chân: Gập bàn chân rồi duỗi ra từ từ 10 – 15 lần. 
• Bước 3: Co duỗi đầu gối: Co một chân lại, sau đó từ từ duỗi ra một cách nhẹ nhàng, mỗi bên 10 lần.
• Bước 4: Co cơ mông: Siết cơ mông lại và giữ trong khoảng 5 giây rồi thả lỏng, lặp lại 10 lần.
• Bước 5: Siết cơ đùi: Duỗi chân thẳng, ép mặt sau gối xuống nệm để siết cơ đùi, giữ khoảng  5 – 10 giây rồi thả lỏng.
• Bước 6: Lặp lại các động tác trên 2 – 3 lần mỗi ngày để đạt được hiệu quả nhanh nhất.

Bài tập trên ghế

Bài tập giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng, tăng sức mạnh cơ chi dưới và chuẩn bị cho vận động đứng lên – đi lại.

Cách tiến hành:

• Bước 1: Ngồi trên một chiếc ghế chắc chắn, có lưng tựa. Ngồi thẳng lưng, hai bàn chân đặt vững trên sàn, rộng bằng vai.
• Bước 2: Nâng chân duỗi thẳng: Duỗi thẳng một chân, giữ 5 giây rồi nhẹ nhàng hạ xuống. Lặp lại 10 lần mỗi chân. 
• Bước 3: Nâng gót chân: Giữ mũi chân chạm đất, từ từ nâng gót chân lên càng cao càng tốt, sau đó hạ xuống. Lặp lại 10 lần mỗi chân. 
• Bước 4: Mở rộng gối sang hai bên: Chậm rãi mở rộng hai đầu gối sang hai bên rồi thu lại. Lặp lại 10 lần.
• Bước 5: Kéo gối về phía ngực: Từ từ kéo một gối về phía ngực, có thể hỗ trợ bằng tay. Lặp lại 5 – 10 lần mỗi chân. 
• Bước 6: Lặp lại các động tác trên 2 – 3 lần mỗi ngày để đạt được hiệu quả nhanh nhất.

Bài tập đứng

Bài tập giúp tăng cường sức mạnh cơ vùng hông – đùi – chân và khôi phục khả năng vận động. 

Cách tiến hành: 

• Bước 1: Đứng thẳng người, tay vịn vào tường hoặc một chiếc ghế chắc chắn, hai chân mở rộng bằng vai, mũi chân hướng về phía trước. Tránh nghiêng người, gù lưng. Nên có người hỗ trợ bên cạnh, đặc biệt là khi mới tập đứng trở lại để tránh té ngã. 

• Bước 2: Nhón gót chân: Giữ mũi chân chạm đất, từ từ nhón gót chân lên cao hết mức có thể, sau đó hạ gót xuống mặt sàn. Lặp lại 10 lần. 
• Bước 3: Nâng gối: Chậm rãi nâng gối về phía ngực (tới 90 độ nếu được), sau đó hạ chân xuống. Lặp lại 10 lần mỗi chân.
• Bước 4: Đá chân sang bên: Giữ thẳng người, nhẹ nhàng đá chân sang ngang. Lặp lại 10 – 15 lần mỗi chân.
• Bước 5: Đá chân ra sau: Giữ thẳng gối, đá nhẹ một chân ra phía sau rồi thu chân về vị trí ban đầu. Lặp lại 10 lần mỗi chân.
• Bước 6: Squat nhẹ: Từ từ gập đầu gối và đẩy nhẹ mông ra phía sau, khi xuống tới mức cảm thấy thoải mái thì giữ nguyên tư thế một chút rồi đứng thẳng dậy. Lặp lại 10 lần. 

Gãy xương ngành ngồi mu bao lâu thì lành?

Thời gian phục hồi phụ thuộc vào mức độ gãy, tình trạng sức khoẻ tổng quát và chế độ chăm sóc sau chấn thương.

• Đối với gãy nhẹ, điều trị bảo tồn: Mất khoảng 4 – 8 tuần thì có thể ngồi dậy và đi lại nhẹ nhàng. 
• Đối với gãy nghiêm trọng, cần phẫu thuật: Mất khoảng 8 – 12 tuần, thậm chí là lâu hơn đối với người cao tuổi, có nhiều bệnh nền hoặc loãng xương nặng. 

Một số yếu tố ảnh hưởng đến thời gian phục hồi: 

• Tuổi tác: Người càng lớn tuổi thì tốc độ lành xương càng chậm hơn. 
• Mức độ loãng xương: Mật độ xương thấp khiến quá trình lành xương diễn ra lâu hơn và tăng nguy cơ gãy lại. 
• Tuân thủ điều trị: Nghỉ ngơi hợp lý, sử dụng thuốc đúng cách, duy trì luyện tập vật lý trị liệu, bổ sung đủ dinh dưỡng cho cơ thể… giúp xương lành nhanh hơn.  

Mong rằng một số hình ảnh gãy xương ngành ngồi mu được trình bày ở trên giúp bạn có cái nhìn tổng quát hơn về chấn thương này. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, mời bạn truy cập website menacal.vn hoặc liên hệ trực tiếp hotline 1900 636 985 để nhận được tư vấn từ các chuyên gia.